કેવી રીતે વાપરવું
- બિલની બાકી રકમ (invoice amount) નાખો.
- ખરીદનારે માલ કે સેવા સ્વીકારી તે તારીખ (acceptance date) પસંદ કરો.
- નક્કી કરેલી ઉધાર મુદત દિવસમાં લખો; કંઈ નક્કી ન હોય તો 15 દિવસ, અને નક્કી હોય તો પણ મહત્તમ 45 દિવસ ગણાય.
- હાલનો RBI બેંક રેટ નાખો (ઉદાહરણ: 6.75%).
- પરિણામમાં ડ્યૂ ડેટ, મોડા દિવસ, વ્યાજ અને કુલ લેણી રકમ વાંચો.
નિયમ સરળ ભાષામાં
MSMED Act ની કલમ 15 કહે છે કે ખરીદનારે નક્કી કરેલી તારીખે પેમેન્ટ કરવું જોઈએ, અને આ મુદત માલ સ્વીકાર્યાના દિવસથી 45 દિવસથી વધુ ન હોઈ શકે. લેખિતમાં કોઈ મુદત નક્કી ન હોય તો 15 દિવસમાં પેમેન્ટ ડ્યૂ થાય છે. ડ્યૂ ડેટ પછીના દિવસથી કલમ 16 લાગુ પડે છે.
કલમ 16 મુજબ ખરીદનારે RBI બેંક રેટના ત્રણ ગણા દરે, દર મહિને ચક્રવૃદ્ધિ (compound interest with monthly rests) વ્યાજ ચૂકવવું પડે છે. બેંક રેટ 6.75% હોય તો વાર્ષિક દર 20.25% થાય, એટલે આશરે દર મહિને 1.69%. દર મહિનાનું વ્યાજ બાકી રકમમાં ઉમેરાય છે અને આવતા મહિનાનું વ્યાજ એ મોટી રકમ પર ગણાય છે. કેલ્ક્યુલેટર પૂરા મહિના અને છેલ્લા અધૂરા ભાગ માટે પ્રમાણસર વ્યાજ ગણે છે; Council સામાન્ય રીતે આ જ રીતે ગણતરી કરે છે, અને દાવા સાથે વકીલ ચોક્કસ ગણતરી ફાઇલ કરે છે.
આ નિયમ ફક્ત Udyam નોંધાયેલા સૂક્ષ્મ અને નાના ઉદ્યોગો (ઉત્પાદક અને સેવા આપનાર) માટે છે, વેપારી (trader) માટે નહીં. આ વ્યાજ કરારથી માફ કરી શકાતું નથી, અને ખરીદનાર તેને ખર્ચ તરીકે બાદ લઈ શકતો નથી. મોડા સમયગાળા દરમિયાન બેંક રેટ બદલાય તો દરેક સમયગાળા માટે તેનો પોતાનો દર લાગે; ઝડપી અંદાજ માટે કેલ્ક્યુલેટર એક જ દર લે છે.
વ્યાજનો આંકડો ગણતરી સાથે કાનૂની નોટિસમાં લખો. વ્યાજ લેખિતમાં આવે ત્યારે મોટાભાગના ખરીદનાર મૂળ રકમ ઝડપથી ચૂકવી દે છે, અને મામલો આગળ વધે તો Facilitation Council આ વ્યાજ અપાવે છે. FundRaksha ની મફત સલાહ માં તમારાં બિલની ઔપચારિક ગણતરી થાય છે; ફી ફક્ત વસૂલાત પર 30%.
ઉદાહરણ
સુરતના એક Udyam નોંધાયેલા વીવરનું ₹5,00,000 નું બિલ 45 દિવસની મુદત પછી ચાર મહિના બાકી રહ્યું. બેંક રેટ 6.75% લેતાં વાર્ષિક દર 20.25% અને માસિક આશરે 1.69% થાય. પહેલા મહિને આશરે ₹8,438 વ્યાજ ઉમેરાય, પછીના મહિને એ વધેલી રકમ પર વ્યાજ ગણાય; ચાર પૂરા મહિનામાં કુલ વ્યાજ આશરે ₹34,614 થાય. ચોક્કસ આંકડો કેલ્ક્યુલેટરમાં તારીખ પ્રમાણે જુઓ.