ગુજરાતી · मराठी

चेक बाउन्स झाला? Section 138 अंतर्गत काय करावे

चेक बाउन्स (cheque bounce) हे व्यापारातील सर्वात प्रभावी कायदेशीर साधन आहे, पण फक्त मुदती पाळल्या तरच. Negotiable Instruments Act च्या Section 138 अंतर्गत प्रत्येक पायरीची तारीख ठरलेली आहे. एका दिवसाचा उशीरही प्रकरण कमकुवत करू शकतो. 1,000+ व्यवसायांचा विश्वास असलेली FundRaksha 24 तासांत नोटीस पाठवते.

1,000+
businesses onboarded
₹50 Cr+
invoice value handled
700+
businesses got their money back
60%
of cases settled before court
Short answer

बँकेचा रिटर्न मेमो (return memo) मिळाल्यापासून 30 दिवसांत चेक देणाऱ्याला लेखी नोटीस पाठवा. नोटीस मिळाल्यानंतर त्याला पैसे भरण्यासाठी 15 दिवस मिळतात. त्याने न भरल्यास पुढील 1 महिन्यात दंडाधिकारी न्यायालयात फिर्याद (complaint) दाखल करा. गुन्हा सिद्ध झाल्यास 2 वर्षांपर्यंत कारावास किंवा चेकच्या रकमेच्या दुप्पटपर्यंत दंड किंवा दोन्ही होऊ शकतात.

चेक बाउन्स झाल्यावर लगेच काय करावे

  1. मूळ चेक आणि बँकेचा रिटर्न मेमो (cheque return memo) जपून ठेवा. त्यांची झेरॉक्स काढा.
  2. रिटर्न मेमो कोणत्या तारखेला मिळाला ते नोंदवा. 30 दिवसांची गणना तिथून सुरू होते.
  3. चेक कोणत्या बिलासाठी किंवा थकबाकीसाठी दिला होता, त्याची कागदपत्रे गोळा करा.
  4. खरेदीदाराशी फक्त फोनवर बोलून वेळ घालवू नका. नोटिशीची मुदत चालू आहे.

चेक "funds insufficient" किंवा "exceeds arrangement" या कारणाने परत आला असेल तर Section 138 थेट लागू होते. "Stop payment" किंवा "account closed" प्रकरणांतही सामान्यतः फिर्याद दाखल करता येते.

Section 138 ची कालमर्यादा

पायरीमुदत
चेक बँकेत जमाचेकच्या वैधतेच्या कालावधीत
कायदेशीर नोटीस (demand notice)रिटर्न मेमो मिळाल्यापासून 30 दिवसांत
चेक देणाऱ्याने पैसे भरणेनोटीस मिळाल्यापासून 15 दिवसांत
न्यायालयात फिर्याद15 दिवस संपल्यानंतर 1 महिन्याच्या आत

तुमच्या तारखा मोजण्यासाठी cheque bounce timeline कॅल्क्युलेटर वापरा.

नोटिशीनंतर काय होते

अनेक खरेदीदार Section 138 ची नोटीस मिळताच पैसे भरतात, कारण हे फौजदारी (criminal) प्रकरण आहे. FundRaksha चे वकील नोटीस ई-नोटीस आणि रजिस्टर्ड पोस्टने पाठवतात, डिलिव्हरीचा पुरावा जपतात आणि खरेदीदाराशी वाटाघाटी करतात. 60% प्रकरणे न्यायालयापूर्वीच मिटतात.

पैसे न मिळाल्यास तोच वकील योग्य दंडाधिकारी न्यायालयात फिर्याद दाखल करतो आणि सुनावणीला हजर राहतो. चेकसोबत थकीत बिलासाठी दिवाणी दावाही समांतर चालू शकतो.

महाराष्ट्रातील चेक बाउन्स प्रकरणे

मुंबई, पुणे, नागपूर आणि औरंगाबाद येथील व्यापारात पोस्ट-डेटेड चेकवर (post-dated cheque) उधारी खूप सामान्य आहे. चेक बाउन्स झाल्यास वेळ गमावू नका. मोफत सल्ला मध्ये तुमच्या तारखा तपासून पुढील मार्ग सांगू. इंग्रजीत: cheque bounce recovery. राज्याची माहिती: महाराष्ट्र.

Last reviewed: 2026-10-08. Information for Indian businesses; not legal advice.

Free, no obligation

Free consultation and case assessment

मुफ़्त सलाह, कोई शुल्क नहीं

Talk to a FundRaksha recovery expert for free. In one call we assess your unpaid invoices and tell you honestly what can be recovered, how, and in roughly how long. No fee for the call, no obligation, and no upfront cost if you go ahead: our fee is a percentage of what we actually recover.

  • A review of your invoices, purchase orders, delivery proof and the buyer’s replies
  • An honest assessment of recovery chances and the right route: reminders, legal notice, MSME Samadhaan, Section 138 or a civil suit
  • A realistic timeline and the exact cost: nothing upfront, a success fee only on recovery
  • A dedicated advocate assigned within 24 hours if you decide to proceed
Keep these ready
  • The unpaid invoice(s) and payment terms
  • Purchase order, delivery challan, e-way bill or proof of service
  • Messages, emails or letters about the payment
  • For a bounced cheque: the cheque and the bank return memo

No recovery, no fee. Court fees, if any, are borne by the client and told upfront.

FAQ

Questions, answered

Section 138 ची नोटीस मुदत चुकल्यास त्या चेकवर फौजदारी प्रकरण कठीण होते. पण चेक त्याच्या वैधतेच्या कालावधीत पुन्हा जमा करता येतो, आणि थकबाकीसाठी दिवाणी दावा किंवा MSME Samadhaan चा मार्ग खुला राहतो.

This page is general information for Indian businesses, not legal advice for your specific case. Laws, rates and procedures change; speak to an advocate before acting. FundRaksha LegalTech Pvt Ltd is a technology company; legal work is carried out by enrolled advocates.